archive.barysau.by
НБРБ USD EUR RUB
20.01 0.7%1.9787 -0%2.4312 0.4%3.4985
19.01 0.2%1.9933 0.4%2.4311 0.5%3.5113
18.01 -0.1%1.9963 0%2.441 0.3%3.5286
Лагін:
Пароль:
 
рэгістрацыя карыстальніка
аднаўленне пароля
bel

Карысная інфармацыя

{SAPE}

На якой мове гаварылі жыхары Барысаўскага ўезда ў 1830 годзе?

Нацыянальны гістарычны архіў яшчэ доўга будзе здзіўляць сенсацыямі. Тут захоўваюцца дакументы з канца XIV стагоддзя, і многія да гэтага часу не вывучаныя. Адно з адкрыццяў зрабіў напярэдадні намеснік дырэктара НГАБ Дзяніс Лісейчыкаў.

У паперах 1830 ён выявіў пратакол судовага пасяджэння, падчас якога праводзіўся звычайны для такіх выпадкаў допыт сведак. На польскай мове – агульнапрынятай у тагачасным справаводстве. Хоць справа была ў Барысаўскім павеце Расійскай імперыі. Ян Снітко, які вёў запіс, застэнаграфаваў гаворку выступоўцаў на мове арыгіналу. А ёю была беларуская.

Цяпер мы можам «пачуць», як гучала гаворка нашых продкаў у пачатку XIX стагоддзя. Да гэтага часу гэта было цяжка, бо вядомыя песні, казкі таго часу. А што тычыцца звычайных жыццёвых дыялогаў, то папер з запісамі гутарак людзей знайсці не ўдавалася.

Паслухаем тых, хто жыў у 1830-м (у арыгінале запіс зроблены лацінскім алфавітам польскім правапісам). Гаворка ў паказаннях дапытваных на судзе ідзе пра ксяндза Рафала Жэцкага (Rzecki) - святара уніяцкай царквы вёскі Гаравец Барысаўскага павета, цяпер – Лагойскага раёна.

З допыту пастушкі Тадоры, якая служыла ў святара Жэцкага:

Пытанне па-польску: «Як тваё прозвішча («назвіско») і ці шмат табе гадоў ад нараджэння?»

Болей чытайце ТУТ.